Báo cáo biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục “Nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán thông qua phương pháp tổ chức trò chơi học tập”

Nội dung tài liệu: Báo cáo biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục “Nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán thông qua phương pháp tổ chức trò chơi học tập”

1. BÁO CÁO BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC “Nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán thông qua phương pháp tổ chức trò chơi học tập” I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết: Trong các giờ học ở môn Toán, giáo viên đã truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng. Để gây hứng thú học tập cho học sinh, giáo viên cũng đã đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo hướng phát huy năng lực, phẩm chất và tính tích cực của học sinh trong các hoạt động như hoạt động nhóm, thi giữa các dãy, các nhóm, học sinh điều hành các hoạt động học tập, chia sẻ bài. Trên thực tế các giờ học toán, vẫn có một số học sinh tiếp thu còn thụ động, nhất là những học sinh ngại phát biểu. Cuối tiết học, học sinh thường uể oải, ít tập trung, chú ý vào bài học vì đặc điểm của học sinh tiểu học là: “Dễ nhớ, mau quên, chóng chán”. Qua tìm hiểu, tôi cũng đã áp dụng một số trò chơi toán học vào các bài dạy để gây hứng thú học tập cho học sinh. Bên cạnh đó, tôi cũng đã mạnh dạn cải tiến nội dung, phương pháp trong giảng dạy, đưa những kiến thức được coi là khô khan của môn toán thành những trò chơi học tập nhằm mục đích giúp các em học mà chơi, chơi mà học. Trò chơi toán học không chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố, khắc sâu các tri thức đó. Vì vậy tôi nhận ra rằng, đưa trò chơi học tập vào giờ học toán ở tiểu học là rất cần thiết. 2. Mục tiêu: Góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở Tiểu học theo phương hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giao lưu. Hình thành và rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế. Góp phần gây hứng thú học tập môn Toán cho học sinh, một môn học được coi là khô khan và khó khan, thì việc đưa trò chơi toán học nhằm để các em học mà chơi, chơi mà học. Trò chơi toán học không chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu tri thức đó. Giúp học sinh nắm kiến thức môn Toán ngày càng vững vàng hơn, hăng say trong giờ học toán, nâng cao chất lượng giáo dục. 3. Đối tượng và phương pháp thực hiện: 1
2. 3.1. Đối tượng: - Học sinh lớp 3 - Nghiên cứu phương pháp tổ chức trò chơi học tập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán lớp 3 3.2. Phương pháp thực hiện: - Phương pháp xây dựng cơ sở lý luận: Đọc các tài liệu, sách bồi dưỡng Toán và thu thập tài liệu trên mạng internet có liên quan đến việc dạy học môn Toán, phương pháp tổ chức trò chơi toán học. - Phương pháp khảo sát thực tiễn qua các giờ dạy và học môn Toán. - Phương pháp thống kê, so sánh đối chiếu: Phương pháp này nhằm thống kê số học sinh có hứng thu, tiếp thu được kiến thức trong giờ học môn Toán, so sánh cách dạy thông thường với cách dạy đang nghiên cứu và đối chiếu. II. PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lí luận: Bậc tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và pháp triển nhân cách học sinh. Môn Toán ở tiểu học là một môn học độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của học sinh. Môn Toán có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, suy luận logic, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành phẩm chất, năng lực cho con người. Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với mỗi học sinh Tiểu học. Khi tham gia trò chơi, học sinh thường vận dụng hết khả năng về sức lực, tập trung sự chú ý, trí thông minh và sự sáng tạo của mình. Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác, tích cực. Giúp học sinh rèn luyện, củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích lũy qua hoạt động chơi. Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ. Nhờ sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn. Sự lựa chọn các trò chơi học tập trong môn Toán phải phù hợp với từng đối tượng học sinh của lớp qua từng dạng bài. 2. Thực trạng: Qua quá trình giảng dạy, tìm hiểu một số đồng nghiệp trong trường, tìm hiểu học sinh và tài liệu tham khảo, tôi nhận thấy đa số giáo viên chưa vận dụng được việc đưa trò chơi toán học vào giảng dạy thường xuyên. Sở dĩ có tình trạng trên là do giáo viên chưa hiểu được hết tác dụng của trò chơi trong giờ học toán. Vì vậy mà giờ học toán khô khan, học sinh còn thụ động trong học tập, một số học sinh còn ngại học toán, đến giờ học toán các em không hứng thú dẫn đến kết quả học tập không cao. 2
3. Năm học 2020 - 2021 tôi được phân công chủ nhiệm và giảng dạy tại lớp 3, trường Tiểu học ... Tổng số học sinh của lớp là 36 học sinh, trong đó có 21 học sinh nữ, 01 học sinh khuyết tật nghe nói. Ngay từ đầu năm học, sau khi nhận lớp tôi đã tìm hiểu, khảo sát sự hứng thú trong học tập và chất lượng giáo dục học sinh trong quá trình học tập môn Toán qua từng tháng: Tháng 9 chưa tổ chức các trò chơi toán học, tháng 10 có tổ chức các trò chơi toán học nhưng chưa thường xuyên và chưa có sự phong phú về nội dung cũng như hình thức tổ chức các trò chơi toán học, tháng 11, 12 đã tổ chức trò chơi toán học thường xuyên và phong phú hơn về nội dung và hình thức. Kết quả quả đạt được như sau: Sự hứng thú của HS trong Thái độ với các giờ học Toán học tập môn Toán Sự hứng thú Hứng thú Rất thích học Thích học Ngại học chưa cao Tháng 9 25 10 8 17 10 Tháng 10 27 8 10 17 8 Tháng 11 31 4 13 18 4 Tháng 12 33 2 16 17 2 Qua kết quả trên tôi nhận thấy rằng: Sau ba tháng học tập, sự hứng thú trong học tập môn Toán của các em học sinh lớp 3, trường Tiểu học . đã tăng và đồng thời chất lượng giáo dục cũng đã được cải thiện hơn rất nhiều so với đầu năm học. Các em học sinh tiếp thu còn thụ động, nhất là những học sinh ngại phát biểu đã tích cực, mạnh dạn hơn trong học tập, các em đã có tinh thần xây dựng bài và tự chiếm lĩnh kiến thức. Minh chứng thêm về chất lượng môn Toán lớp 3 khi khảo sát chất lượng thường xuyên vào tháng 10 và chất lượng kiểm tra môn Toán cuối HK1: Điểm 10; 9 Điểm 8; 7 Điểm 6;5 Điểm dưới 5 KSCL tháng 10 10 17 6 2 Chất lượng cuối HK1 16 17 2 0 3. Các biện pháp thực hiện: 3.1. Thiết kế trò chơi toán học: Việc tổ chức trò chơi trong các giờ học toán là vô cùng cần thiết. Song không nên quá lạm dụng phương pháp này. Ở mỗi giờ học ta chỉ nên tổ chức cho các em chơi từ 1 đến 2 trò chơi trong khoảng từ 3 đến 5 phút phù hợp với nội dung kiến thức của bài học. 3.2. Phát huy năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề cho học sinh: Người giáo viên cần có kĩ năng tổ chức, hướng dẫn các em thực hiện các trò chơi hợp lý và đồng bộ, phát huy được tối đa vai trò của học sinh. Có thể định hướng, hướng dẫn để học sinh điều hành các bạn trong lớp chơi các trò chơi Toán học. 3
4. 3.3. Hướng dẫn học sinh nhận xét, đánh giá: Đã là trò chơi phải có tổng kết, đánh giá, khen thưởng (nếu có). Người giáo viên cần tổng kết, nhận xét, đánh giá phân minh sau mỗi trò chơi. Đồng thời cũng phải hướng học sinh đến cách nhận xét, đánh giá bạn một cách công tâm, phân minh nhất. 3.4. Tuyên dương, khen thưởng những học sinh có tiến bộ trong học tập: Học sinh Tiểu học rất thích được khen thưởng, tuyên dương. Các em rất thích được cô khen. Có thể, có em chưa ý thức được tầm quan trọng của việc học. Nhờ những lời khen đó mà các em vui sướng, thích đến trường; tích cực, cố gắng, tự giác hơn trong học tập. Dựa vào đặc điểm tâm lí của các em mà giáo viên nên động viên, khuyến khích các em; đồng thời luôn theo dõi sát quá trình học tập của học sinh , dù chỉ một tiến bộ nhỏ của các em về thái độ học tập cũng như kết quả học tập khen ngợi kịp thời. 4. Thực nghiệm sư phạm: Dưới đây là một số hình ảnh mà tôi đã thực nghiệm sư phạm tổ chức các trò chơi học tập trong giờ học toán tại lớp 3, trường Tiểu học ..: 1. Trò chơi: “Bác đưa thư” 2. Trò chơi: “Ong tìm nhụy”: 4
5. 3. Trò chơi: “Truyền điện”: III. PHẦN KẾT LUẬN 1. Những ưu điểm và hạn chế của biện pháp: 1.1. Ưu điểm của biện pháp: Học sinh được tiếp thu nội dung bài theo đúng chuẩn kiến thức kĩ năng. Tích cực tham gia các hoạt động nhóm, thi giữa các nhóm. Các em có thể tự tổ chức trò chơi mà không cần sự hướng dẫn của giáo viên. 5
6. Học sinh có thể lĩnh hội kiến thức vững vàng, tích cực, chủ động với niềm say mê, hứng thú trong học tập. Hình thành và rèn luyện học sinh kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống. Khi chúng ta đưa ra các trò chơi toán học một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng giáo dục môn Toán được nâng cao. 1.2. Hạn chế của biện pháp: Học sinh chơi đi chơi lại nhiều lần một trò chơi dễ nhàm chán. Nêu các trò chơi không khoa học, cụ thể với từng đối tượng học sinh, từng nội dung bài học thì sẽ làm giảm hiệu quả đối với việc truyền đạt, lĩnh hội kiến thức ở học sinh. Đồng thời cũng làm giảm chất lượng giáo dục. Trong mỗi trò chơi học tập luôn luôn cần người giáo viên phải bao quát được mọi đối tượng học sinh, có sự dự trù về mọi tình huống xảy ra. Đặc biệt người giáo viên cần phải thưởng và phạt thật khéo léo để cho học không bị áp lực quá dẫn đến chán và sẽ ảnh hưởng đến kết quả giờ học, cũng như chất lượng giáo dục. 2. Phương pháp khắc phục: - Giáo viên không ngừng đổi mới phương pháp dạy học tích cực. - Đầu tư nhiều hơn nữa thời gian trong việc nghiên cứu từng bài dạy, lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, nên áp dụng trò chơi phù hợp cho từng nội dung bài học. - Giáo viên phải chuẩn bị thật cụ thể và chi tiết từ việc tìm trò chơi, chuẩn bị các vật dụng cần thiết phục vụ cho trò chơi, hình thức thưởng – phạt và quan trọng là xác định được tác dụng của trò chơi. 3. Khả năng triển khai biện pháp: Giải pháp này đã được áp dụng tại trường Tiểu học . mang lại hiệu quả chất lượng giáo dục cao trong môn Toán. Việc sáng tạo trò chơi nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh không những được áp dụng trong môn Toán lớp 3 mà còn có thể áp dụng trong môn Toán ở các khối lớp khác với những dạng bài tương tự. Qua nhận xét, đánh giá của Ban giám hiệu, Tổ chuyên môn và các đồng nghiệp, giải pháp này có thể áp dụng ở tất cả các trường Tiểu học ở các địa phương khác nhau mang lại hiệu quả giáo dục cao. Bất kỳ giáo viên nào cũng có thể thực hiện giải pháp này. Giáo viên chỉ cần nghiên cứu kĩ mục tiêu của bài dạy theo chuẩn kiến thức kĩ năng, sau đó sáng tạo cách thực hiện trò chơi đó để phù hợp với nội dung từng bài dạy cũng như phù hợp với học sinh mình. IV. PHỤ LỤC: *Trò chơi minh họa sáng kiến đã được áp dụng trong thực tế: Trò chơi: Bác đưa thư (Trò chơi có thể áp dụng củng cố thuộc các bảng nhân) 6
7. - Mục đích: + Giúp cho học sinh thuộc các bảng nhân. + Nhận thức được công việc của người bưu tá. - Chuẩn bị: + 10 ngôi nhà có ghi số nhà là tích của các phép tính nhân, mặt sau gắn nam châm. + 10 phong bì thư ghi các phép tính nhân có kết quả tương ứng với các số nhà ở trên, mặt sau gắn nam châm. - Cách chơi: + Giáo viên gắn 10 ngôi nhà lên bảng. + Chơi làm 2 lượt, một lượt sẽ có 5 bác đưa thư nhận thư từ giáo viên để đưa thư. + Giáo viên sẽ tập hợp các bác đưa thư ở dưới lớp, sau đó phát ngẫu nhiên các phong bì thư. Sau khi có hiệu lệnh: “Bắt đầu!”, các bác đưa thư nhanh chóng phát thư đến đúng số nhà cần phát. + Nếu bác đưa thư nhẩm đưa không đúng địa chỉ nhận thì bác đưa thư đó chưa hoàn thành nhiệm vụ và cần khắc phục lại việc phát thư nhầm của mình. ************************** Trò chơi: Ong tìm nhụy (Trò chơi có thể áp dụng củng cố thuộc các bảng chia) - Mục đích: + Rèn tính tập thể. + Giúp cho học sinh thuộc các bảng chia. - Chuẩn bị: + 15 bông hoa có ghi thương của các phép tính chia, mặt sau có gắn nam châm. + 15 chú ong ghi phép tính chia có kết quả tương ứng với các bông hoa trên, mặt sau có gắn nam châm. - Cách chơi: + 3 tổ ong tương ứng với 3 tổ, mỗi tổ ong sẽ có 5 chú ong. + Giáo viên chia bảng làm 3 phần, gắn mỗi bên bảng 5 bông hoa và 5 chú Ong ở bên dưới không theo trật tự, đồng thời giới thiệu trò chơi. + Cô có các bông hoa là các kết quả của phép tính, còn những chú Ong thì mang các phép tính đi tìm kết quả của mình. Nhưng các chú Ong không biết phải tìm như thế nào, các chú muốn nhờ các con giúp. + 3 đội xếp thành hàng. Khi nghe hiệu lệnh “Bắt đầu!” thì lần lượt từng bạn lên ghép các phép tính với các số thích hợp. Bạn thứ nhất ghép xong phép tính đầu tiên, thì bạn thứ 2 lên ghép, cứ như vậy cho đến khi ghép hết các phép tính. + Trong vòng 1 phút, đội nào ghép đúng và nhanh hơn là đội chiến thắng. 7
8. * Lưu ý: Sau khi học sinh chơi xong, giáo viên chấm và hỏi thêm một số câu hỏi sau để khắc sâu bài học, ví dụ như: + Tại sao chú Ong mang phép tính cụ thể nào đó không tìm được nhụy hoa của mình? + Muốn chú Ong tìm được đúng nhụy hoa của mình em phải làm gì? ************************** Trò chơi : Truyền điện (Trò chơi có thể áp dụng củng cố thuộc các bảng nhân, chia) - Mục đích: + Giúp cho học sinh thuộc các bảng nhân, chia. + Luyện phản xạ nhanh ở các em. - Chuẩn bị: Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào. - Cách chơi: + Giáo viên nêu yêu cầu khi truyền điện: có thể là ôn lại một bảng nhân, chia nào đó hoặc ôn lại các bảng nhân, chia đã học. + Khi hiệu lệnh: “Bắt đầu!”: Bạn A sẽ phát ra một phép tính, truyền cho bạn B. Bạn B nói kết quả của phép tính bạn A phát, rồi bạn B tiếp tục phát một phép tính truyền cho bạn C. Cứ như thế đến khi có lệnh ngắt điện hoặc thực hiện đủ yêu cầu của giáo viên. * Lưu ý: Đôi với học sinh đọc sai kết quả của phép tính, bị “Xì điện” thì giáo viên nên yêu cầu nhẩm lại và sửa lại kết quả. Tiên Lãng, ngày 18 tháng 1 năm 2021 Người làm báo cáo NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CỦA BAN GIÁM HIỆU NHÀ TRƯỜNG 8